نوشته‌ها

آتروفی واژن

آتروفی واژن

 

بررسی اجمالی

آتروفی واژن (atrophic vaginitis) به معنی نازک شدن، خشک شدن و التهاب دیواره واژن به دلیل کمبود استروژن در بدن است. آتروفی واژینال معمولا بعد از یائسگی اتفاق می افتد.

برای بسیاری از زنان، آتروفی واژینال نه تنها نزدیکی را دردناک می کند بلکه منجر به مشکلات ادراری هم می شود. به دلیل ارتباط ذاتی علائم واژینال و ادراریِ این عارضه، متخصصین تصمیم گرفته اند که نام صحیح تر برای این مشکل می تواند «سندروم ادراری-تناسلی یائسگی» باشد. برای این عارضه درمان های ساده و مؤثری وجود دارد. کاهش سطح استروژن باعث ایجاد تغییراتی در بدن می شود، اما به این معنی نیست که مجبور هستید تا ابد با این مشکلات دست و پنجه نرم کنید.

 

علائم

  • خشکی واژن
  • سوزش واژن
  • ترشحات واژینال
  • خارش ناحیه تناسلی
  • احساس سوزش همراه با دفع ادرار
  • احساس مکرر برای دفع ادرار
  • عفونت مجرای ادراری
  • بی اختیاری ادراری
  • خونریزی ملایم بعد از ارتباط جنسی
  • درد و ناراحتی در هنگام مقاربت
  • کاهش رطوبت واژن در هنگام فعالیت جنسی
  • کوتاه و تنگ شدن کانال واژن

 

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

برحسب تخمین، تقریبا نیمی از زنانی که یائسه می شوند سندروم ادراری-تناسلی یائسگی را تجربه می کنند، هرچند تنها تعداد کمی از آنها به سراغ درمان می روند. خیلی از زنان تسلیم این علائم می شوند، یا اینکه به دلیل خجالت، این موضوع را با پزشک در میان نمی گذارند.

اگر حتی بعد از استفاده از لوبریکانت های پایه آب همچنان سکس دردناکی دارید، به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر علائم واژینال دارید، مثل خونریزی غیرطبیعی، ترشح، سوزش یا التهاب و تورم، حتما یک متخصص زنان را ویزیت کنید.

 

دلایل

این عارضه به دلیل کاهش تولید استروژن به وجود می آید. استروژن کمتر باعث می شود بافت های واژن نازک تر، خشک تر، کم ارتجاعی تر و شکننده تر شوند.

کاهش سطح استروژن می تواند به دلایل زیر رخ بدهد:

  • بعد از یائسگی
  • در دوران پیش یائسگی
  • بعد از عمل جراحی که طی آن هر دو تخمدان خارج می شود (یائسگی جراحی)
  • بعد از رادیوتراپی لگن به دلیل سرطان
  • بعد از شیمی درمانی برای سرطان
  • به عنوان یکی از عوارض جانبی درمان هورمونی سرطان سینه

علائم این مشکل می توانند از همان سالهای ابتداییِ قبل از یائسگی شروع شوند و شما را آزار دهند یا اینکه حتی سالها بعد از یائسگی هم مشکلی ایجاد نکنند. با اینکه مشکلی بسیار رایج است، تمام زنان یائسه آن را تجربه نمی کنند. فعالیت جنسی منظم، با یا بدون شریک جنسی، می تواند به داشتن بافت واژینال سالم کمک کند.

 

عوامل خطرزا

عوامل خاصی هستند که می توانند روی این مشکل تأثیرگذار باشند.

  • سیگار کشیدن. سیگار کشیدن روی جریان خون تأثیر می گذارد و در نتیجه واژن و بافت های دیگر به اندازه کافی اکسیژن دریافت نمی کنند. سیگار کشیدن همچنین تأثیرات طبیعی استروژن داخل بدن را کاهش می دهد. به علاوه، زنانی که سیگار می کشند معمولا زودتر یائسه می شوند.
  • عدم داشتن زایمان طبیعی (واژینال). محققان به این نتیجه رسیده اند که زنانی که هیچ گاه زایمان واژینال نداشته اند احتمال بیشتری برای ابتلا به آتروفی واژن دارند.
  • عدم وجود فعالیت جنسی. فعالیت جنسی، با یا بدون شریک جنسی، جریان خون را افزایش می دهد و بافت های واژینال را انعطاف پذیرتر می کند.

 

مشکلات مرتبط

سندروم ادراری-تناسلی یائسگی خطر این مشکلات را بالا می برد:

  • عفونت های واژینال. تغییرات در تعادل اسیدی واژن احتمال بروز عفونت های واژینال (واژینیتیس) را بیشتر می کند.
  • مشکلات ادراری. تغییرات ادراری مرتبط با این مشکل می توانند دردسرساز باشند. ممکن است شاهد تکرر ادرار یا ضرورت دفع ادرار یا سوزش به هنگام دفع باشید. برخی زنان دچار عفونت مجرای ادرار یا بی اختیاری می شوند.

 

پیشگیری

فعالیت جنسی منظم، با یا بدون شریک جنسی، می تواند به طور چشمگیری از این موضوع جلوگیری کند. فعالیت جنسی جریان خون را در واژن افزایش می دهد که باعث سالم ماندن بافت های واژینال می شود.

 

تشخیص

تشخیص سندروم ادراری-تناسلی یائسگی شامل موارد زیر می شود:

  • معاینه لگنی که در طی آن پزشک با استفاده از دست اعضای لگنی را بررسی می کند و از طریق دیداری ناحیه تناسلی، واژن و سرویکس را معاینه می کند. در طی معاینه لگنی، پزشک همچنین به دنبال نشانه های پرولاپس اعضای لگنی می گردد – مثل برآمدگی هایی در دیواره واژن به دلیل فشار اعضای لگنی مثل مثانه یا روده یا کش آمدن بافت های حمایت کننده رحم.
  • تست ادرار که شامل جمع آوری و آنالیز ادرار می شود (البته در صورتی که علائم ادراری وجود داشته باشد)
  • تست تعادل اسید. این تست شامل نمونه برداری از مایعات واژینال یا قرار دادن یک کاغذ مخصوص در واژن برای سنجش میزان تعادل اسیدیته (pH) واژن

 

درمان

برای درمان این عارضه پزشک شما ممکن است پیشنهاد کند که شما ابتدا:

  • از مرطوب کننده واژینال استفاده کنید تا کمی از رطوبت از دست رفته نواحی واژینال بازگردانده شود. باید هر دو تا سه روز از مرطوب کننده استفاده کنید. تأثیرات مرطوب کننده کمی ماندگارتر از لوبریکانت است.
  • از لوبریکانت پایه آب استفاده کنید تا از ناراحتی و درد در هنگام نزدیکی پیشگیری کنید. محصولاتی را انتخاب کنید که فاقد گلیسیرین هستند چون زنانی که به این ماده شیمیایی حساسیت دارند ممکن است سوزش داشته باشند. اگر از کاندوم استفاده می کنید، از وازلین یا محصولات حاوی وازلین استفاده نکنید. وازلین می تواند در تماس با لاتکس موجود در کاندوم موجب پارگی آن شود.

علائم ناخوشایندی که با استفاده از مرطوب کننده و لوبریکانت از بین نمی روند با روش های زیر قابل درمان هستند:

  • کرم موضعی واژینال استروژن. استروژن واژینال این مزیت را دارد که با دوز پایین هم مؤثر است و مواجهه با استروژن اضافی را محدود می کند. ممکن است این روش نسبت به استفاده از استروژن خوراکی کارسازتر باشد.
  • استروژن خوراکی. استروژن خوراکی وارد تمام سیستم بدن شما می شود. در رابطه با مزایا و مضرات این روش با پزشک خود مشورت کنید.

 

استروژن موضعی

درمان استروژنی واژینال به روش های مختلف انجام می شود. از آنجایی که تمام این روش ها به یک اندازه مؤثر واقع می شوند، پزشک با توجه به شرایط بیمار یکی را انتخاب می کند.

  • کرم استروژن واژینال. شما این کرم را با استفاده از یک اپلیکاتور مستقیما در واژن وارد می کنید و این کار را معمولا در هنگام خواب انجام می دهید. پزشکتان به شما خواهد گفت چه میزان کرم و هرچند وقت یک بار این کار لازم است. معمولا خانم ها آن را به صورت روزانه به مدت یک تا سه هفته و سپس یک تا سه بار در هفته استفاده می کنند. هر چند کرم ها تأثیر سریع تری دارند، اما نسبت به روش های استروژن واژینال دیگر کمی کثیف کاری بیشتری دارند!
  • حلقه استروژن واژینال. یک حلقه نرم و انعطاف پذیر توسط خودتان یا پزشک در بخش بالایی واژن وارد می شود. این حلقه به طور مدام میزان مشخصی از استروژن ترشح می کند و هر سه ماه احتیاج به تعویض دارد. خیلی از زنان راحت بودن ین روش را می پسندند. نوع دیگری از این حلقه ها که دوز بیشتری از استروژن دارد وجود دارد که به جای «درمان موضعی» به «درمان سیستمیک» معروف است.
  • قرص استروژن واژینال. شما از یک اپلیکاتور یکبار مصرف استفاده می کنید تا قرص استروژن واژینال را داخل واژن قرار دهید. پزشک به شما خواهد گفت هر چند وقت یک بار باید از این قرص استفاده کنید. برای مثال ممکن است برای دو هفته اول به صورت روزانه و بعد از آن هفته ای دو بار مصرف کنید.

 

استروژن درمانی سیستمیک

اگر خشکی واژن بر اثر علائم دیگر یائسگی باشد، مثل گرگرفتگی ملایم تا شدید، پزشک ممکن است قرص استروژن، پَچ یا ژل، یا حلقه استروژن دوز بالا تجویز کند.

اگر هیستروکتومی انجام نداده اید (عمل خراج سازی رحم)، پزشک همراه با استروژن، پروژستین هم تجویز می کند. پروژسترون خوراکی که از لحاظ شیمیایی به هورمونی که بدن تولید می کند شبیه تر است ترجیح داده می شود. همچنین پَچ های استروژن-پروژستین به راحتی قابل دسترس هستند.

اگر هیستروکتومی انجام شده است و رحم خارج شده، استروژن به تنهایی جواب می دهد. با در نظر گرفتن سوابق پزشکی و خانوادگی، با پزشک خود در مورد مزایا و معایب هورمون درمانی با این روش مشورت کنید.

 

سایر درمان ها:

محققان در حال کار روی درمان های دیگر برای سندروم ادراری-تناسلی یائسگی (آتروفی واژن) هستند و دغدغه آنها تأثیرات بلند مدت افزایش حتی مقدار کمی از استروژن در بدن است که می تواند منجر به سرطان سینه و اندومتر شود.

 

اگر سرطان سینه داشته اید:

اگر سابقه سرطان سینه داشته اید به پزشک خود بگویید تا موارد زیر را در نظر بگیرد:

  • درمان غیرهورمونی. از مرطوب کننده ها و لوبریکانت ها به عنوان اولین گزینه درمانی استفاده کنید.
  • استروژن واژینال. بعد از مشاوره با انکولوژیست (متخصص سرطان)، پزشک ممکن است درصورت جواب ندادن درمان های غیرهورمونی، برای شما استروژن واژینال با دوز پایین تجویز کند. با این حال نگرانی هایی وجود دارد که استروژن واژینال ممکن است ریسک عود مجدد سرطان سینه را افزایش دهد، مخصوصا اگر سرطان سینه شما از لحاظ هورمونی حساس بوده است.
  • استروژن درمانی سیستمیک. استروژن درمانی سیستمیک عموما پیشنهاد نمی شود، مخصوصا اگر سرطان سینه شما از لحاظ هورمونی حساس بوده است.

 

سبک زندگی و درمان های خانگی:

اگر خشکی واژن و کمی ناراحتی دارید، ممکن است با امتحان موارد زیر کمی آرام تر شوید:

  • از مرطوب کننده های بدون نسخه استفاده کنید. این روش می تواند کمی از رطوبت را نواحی واژینال بازگرداند.
  • از لوبریکانت های پایه آب بدون نسخه استفاده کنید. این کار می تواند درد و ناراحتی هنگام سکس را کاهش دهد.
  • در هنگام نزدیکی به خود زمان دهید تا کاملا برانگیخته شوید. رطوبت واژینال که ناشی از برانگیختگی جنسی است می تواند علائم خشکی یا سوزش را کاهش دهد.

 

 

راه های مبارزه با خشکی واژن

خشکی واژن برای بسیاری از زنان وضعیتی شایع است. در واقع، اگر قرص ضدبارداری مصرف می کنید، ۲۵ درصد احتمال خشکی بیشتری دارید. دلیل اصلی دیگر می تواند دوره پیش یائسگی و خود یائسگی باشد. چه به دلیل قرص باشد چه سن و سال، زمانی که استروژن و یا تستوسترون بدن کم می شود (بله! زنان هم به تستوسترون احتیاج دارند) واژن اوضاع بدی پیدا می کند و رطوبت و لغزندگی آن کم و کم تر می شود.

خشکی واژن می تواند یکی از علائم ضایعه ای باشد که بسیار شایع است ولی کمتر کسی با آن آشنایی دارد: آتروفی یا التهاب واژن (که به سندروم ادراری-تناسلی یائسگی هم معروف است). آتروفی واژن در نزدیک به ۵۰ درصد از زنانی که در دوره پیش یائسگی هستند یا یائسه شده اند به وجود می آید. این به تنهایی یعنی بیش از ۲۴ میلیون زن در آمریکا. چند میلیون دیگر هم زنانی هستند که به دلیل استفاده از قرص های ضد بارداری به این عارضه دچار می شوند. آتروفی واژن همچنین باعث مقاربت دردناک هم می شود. (نکته مهم: با اینکه زنان عواقب مقاربت دردناک را مستقیما تجربه می کنند، شریک جنسی آنها نیز تحت تأثیر قرار می گیرد. مردان ممکن است احساس طرد شدن، نا امیدی و گناه کنند و در این رابطه ترس زیادی داشته باشند. سعی کنید خیلی صریح و صادقانه این موضوع را با شریک خود در میان بگذارید. با این کار می توانید از سردی رابطه جلوگیری کنید و تا زمان بهبود علائم از روش های جایگزین برای حفظ صمیمیت خود استفاده کنید).

 

برای درمان خشکی و آتروفی واژن چه کار می توان کرد؟

اولین کاری که باید کرد: مراجعه به پزشک زنان

شما هم ممکن است مثل خیلی از زنان دیگر از دکتر رفتن خجالت بکشید چه برسد به اینکه بخواهید در مورد خشکی واژن یا هر مشکل واژنی دیگر با پزشک صحبت کنید! اما این کار بهترین روش برای تشخیص دقیق این دست مشکلات است. در واقع آتروفی واژن می تواند با گذر زمان بدتر و بدتر شود. پس هرچه زودتر با متخصص زنان صحبت کنید و دنبال درمان باشید بهتر است.

در اینجا ۳ نکته برای راحت تر شدن اوضاع زمانی که به متخصص زنان مراجعه می کنید وجود دارد تا وقتی می خواهید در مورد خشکی واژن، مقاربت دردناک یا علائم دیگر صحبت کنید آرامش بیشتری داشته باشید.

  • با یک نفر که مورد اطمینان است بروید، همسرتان، دوستتان، یا یک آشنا
  • به دکتر خود بگویید که باز کردن این موضوع برای شما کار آسانی نیست. پزشک هم معمولا با دقت و توجه ویژه ای به شما گوش خواهد داد.
  • علائم خود را روی کاغذ بنویسید و در همان ابتدای ویزیت آن را به دکتر بدهید.

درمان خشکی واژن

زمانی که کمی از نگرانی هایتان کم شد، می توانید از راه های طبیعی برای رطوبت رسانی به اندام زنانه خود استفاده کنید و خشکی و آتروفی واژن را درمان کنید.

  • به میزان کم از استروژن واژینال و کرم های استروژن استفاده کنید. این یکی از بهترین راه ها برای درمان خشکی واژن است. طبق تحقیقات، تأثیرات بالینی این کار بسیار عالی است و عوارض جانبی ندارد یا اینکه بسیار کم است. از انگشت خود استفاده کنید (اپلیکاتور زیاد مناسب نیست چون کرم را برای دریافت استروژن زیادی از حد به داخل می فرستد). ۱ گرم از کرم را روی بخش بیرونی واژن، لب های داخلی، کلیتوریس و دهانه واژن بزنید. ۱ گرم دیگر از کرم را در قسمت پایینی واژن بزنید.
  • قرص های استروژن یا حلقه های پلاستیکی. تحقیقات نشان داده است که این روش هم به همان اندازه کرم تأثیر دارد.
  • دی هیدرواپی آندروسترون (DHEA) واژینال. در مقایسه با استروژن ها، هورمون DHEA به نظر نفوذ عمیق تر و بیشتری به دیواره واژن دارد و درمان را تسهیل می کند.
  • فیتو استروژن های رژیمی. مطالعات نشان داده است که فیتو استروژن ها – استروژن هایی که از غذاها و گیاه ها به دست می آیند – می توانند به خشکی واژن کمک کنند. غذاهایی که حاوی این ماده هستند عبارتند از تخم کتان، روغن تخم کتان، دانه سویا، شیر سویا، توفو و میسو.
  • لوبریکانت ها و مرطوب کننده های واژینال غیر هورمونی. برای آن دسته از افراد که نگران استفاده از درمان های هورمونی هستند، گزینه های غیر هورمونی شامل مرطوب کننده ها و لوبریکانت های واژینال می شود. برای تأثیر بیشتر، مقدار زیادی از آنها را استفاده کنید. اما حواستان باشد که این محصولات تنها برای کوتاه مدت علائم را بهبود می بخشند.
  • برای خشکی واژن این مکمل ها نیز پیشنهاد می شود:
  • ویتامین E. این مکمل می تواند به دیواره واژن خونرسانی کند و علائم یائسگی را بهبود بدهد. روزانه میزان ۵۰ تا ۴۰۰ IU توصیه می شود. اگر فورا نتیجه ای ندید نا امید نشوید چون ممکن است تقریبا یک ماه طول بکشد تا تأثیر آن را ببینید.
  • جنسینگ پرویی (maca). این مکمل میزان استروژن را در زنان یائسه بالا می برد و برای خشکی واژن مناسب است. همچنین برای بهبود افسردگی، حافظه، تمرکز و انرژی بسیار مفید است. میزان توصیه شده در روز ۲۰۰۰ میلی گرم است و به شکل پودری قابل دسترسی می باشد. می توانید آن را روی اسموتی ها، ماست یا پودینگ بریزید و نوش جان کنید.
  • ویتامین D. این مکمل pH واژن و خشکی ناشی از آتروفی را کاهش می دهد.
  • پروبیوتیک ها. محققان دریافته اند که ساختار باکتریایی واژن در هر مرحله از زندگی زنان تغییر می کند. بنابراین سعی کنید برای مصرف پروبیوتیک ها با پزشک مشورت کنید تا با شخصی سازی کردن میزان پروبیوتیک مصرفی، راحت تر با خشکی واژن مبارزه کنید.

بسیاری از زنان زمانی که می فهمند خشکی واژن نسبت به سن شان و یا قرص های ضد بارداری امری طبیعی است خیالشان راحت می شود. زمانی که درمان را شروع کنید، امید بسیاری هست تا خیلی زود نتیجه مورد نظر را ببینید.